Конституциялық реформа: түзетулер Ата заң мәтінінің 84%-ын қамтиды
Конституциялық сот төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов Конституциялық реформа комиссиясының мүшелеріне Ата Заңға енгізілетін өзгерістердің жиынтық жобасын таныстырды.
Бұл құжат азаматтардан, саяси партиялардан, қоғамдық ұйымдардан және сарапшылардан түскен барлық ұсыныстардың негізінде әзірленді.
Бақыт Нұрмұхановтың айтуынша, жаңартылған Конституция жобасында Преамбула, 11 бөлім және 104 бап бар. «Халық кеңесі» және «Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізу» атты екі жаңа бөлім енгізілген. Тағы 4 бөлімнің атауы өзгерді.
Жалпы, өзгерістер мен толықтырулар Ата заңның барлық бөлімдерін қамтып, 77 бапқа түзетулер енгізілді. Бұл Конституция мәтінінің 84%-ын құрайды.
«Ұсынылған өзгерістер – маңызды әрі ақылға мұқият салынған қадам, олар тұжырымдамалық тәсілдерді өзгертіп, құқықтық дәлдікті нығайтып, Конституцияның сапасын арттырады», – деп атап өтті Конституциялық комиссияның мүшесі.
Жиынтық жоба білікті заңгерлер мен лингвистерден құралған жұмыс топтарында қатар пысықталуда.
Бақыт Нұрмұхановтың айтуынша, мамандар Конституцияның нормаларын дұрыс жазу, мағыналық сәйкессіздіктер мен қарама-қайшылықтарды, сондай-ақ түсініксіздіктерді болдырмау бойынша үлкен жұмыс атқарды.
Жиынтық жобада ұсынылған новеллалар Қазақстанның конституциялық негіздерін қамтып, оның келбетін түбегейлі өзгертеді. Бұл түзетулер көзделген институционалдық және құрылымдық реформалар үшін үлкен әлеуетке ие.
«Адам мен азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыру және қорғау кепілдіктері күшейтіліп жатыр. Президенттік басқару формасын сақтай отырып, мемлекеттік билік құрылымы айтарлықтай өзгереді», – деп мәлімдеді Конституциялық сот төрағасының орынбасары.
Сонымен қатар ол негізгі өзгерістерді де атап өтті: жаңа бір палаталы Парламент моделі енгізіледі, азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысу мүмкіндіктері кеңейеді, Конституциялық соттың құқық қорғау тетіктері мен Ата заң негізінде құқық үстемдігін қамтамасыз ету бойынша қызметінің тиімділігі артады.
Бақыт Нұрмұхановтың хабарлауынша, конституциялық новеллалар мемлекет миссиясын, оның функцияларының мазмұнын, мемлекеттік органдар, қоғамдық ұйымдар мен азаматтар арасындағы өзара қарым-қатынас қағидаттарын жаңа қырынан түсінуге мүмкіндік береді, азаматтық қоғам институттарын мемлекеттік маңызы бар мәселелерді шешуге кеңінен тартуға жол ашады.
«Бұл Конституция мазмұнының жаңаруы мен түбегейлі өзгеруі туралы айтуға мүмкіндік береді», – деп атап өтті ол.
Конституционная реформа: поправки затронут 84% текста Основного закона Казахстана
Заместитель председателя Конституционного суда Бакыт Нурмуханов презентовал членам Комиссии по Конституционной реформе сводный проект поправок в Конституцию РК.
Документ был проработан и сформирован с учетом всех предложений, поступивших от граждан, политических партий, общественных организаций и экспертов.
Как отметил Бакыт Нурмуханов, в предлагаемом проекте обновленной Конституции содержатся Преамбула, 11 разделов и 104 статьи. Включены два новых раздела – «Народный Совет» и «Внесение изменений и дополнений в Конституцию». Еще 4 раздела переименованы.
В целом изменения и дополнения затронули все разделы Основного закона, поправки внесены в 77 статей, что составляет 84% текста Конституции.
«Предложенные изменения – это важный и глубоко продуманный шаг, меняющий концептуальные подходы, укрепляющий юридическую точность и повышающий качество Основного закона», – сказал член Конституционной комиссии.
Работу над сводным проектом параллельно ведут рабочие группы, состоящие из компетентных юристов и лингвистов. Бакыт Нурмуханов подчеркнул, что специалисты проделали огромную работу по правильному изложению норм, исключению смысловых несовпадений, разночтений и неясностей.
По словам Бакыта Нурмуханова, новеллы, обозначенные в сводном проекте, затрагивают базис конституционной материи Казахстана: они кардинально меняют облик Основного закона и содержат огромный потенциал для дальнейших институциональных и структурных преобразований.
«Усиливаются гарантии реализации и защиты конституционных прав и свобод человека и гражданина. При сохранении Президентской формы правления существенно меняется организация единой государственной власти», – сообщил зампредседателя Конституционного суда.
Он также перечислил ключевые изменения: вводится новая модель однопалатного Парламента, расширяются формы участия граждан в управлении делами государства, повышается эффективность правозащитных механизмов и деятельности Конституционного суда по обеспечению верховенства права на основе Конституции.
Как отметил Бакыт Нурмуханов, конституционные нововведения позволяют по-новому трактовать миссию государства, содержание его функций, определять принципы взаимоотношений государственных органов, общественных организаций и граждан, шире вовлекать институты гражданского общества в решение государственно-значимых задач.
«Это позволяет говорить о коренном преобразовании и обновлении содержания Конституции», – отметил он.
